ANA SAYFA İLETİŞİM BİLGİLERİ BAĞLANTILAR SİTE HARİTASI E-POSTA GİRİŞİ ÜYE GİRİŞİ TMMOB
eski.mmo.org.tr ENGLISH
AKM ML MK EKM

18 Nisan 2024 Perşembe    

EİM-MEDAK MİEM PBK

 GAP VE SANAYİ ENVANTERİ (10.12.2002)

    Yayına Giriş Tarihi: 02.09.2008  Güncellenme Zamanı: 10.10.2008 15:21:11  Yayınlayan Birim: GENEL MERKEZ  
 

TMMOB Makina Mühendisleri Odası 37. Genel Kurulu'nun oybirliği ile aldığı karar "Diyarbakır Şubesi etkinlik alanında bulunan illerde Sanayi Envanterinin çıkarılarak, yapılacak GAP ve Sanayi Kongresi'nde tartışılmasının sağlanması için Oda Yönetim Kurulu'na görev verilmesi" şeklindedir.

SUNUŞ

 TMMOB Makina Mühendisleri Odası 37. Genel Kurulu'nun oybirliği ile aldığı karar "Diyarbakır Şubesi etkinlik alanında bulunan illerde Sanayi Envanterinin çıkarılarak, yapılacak GAP ve Sanayi Kongresi'nde tartışılmasının sağlanması için Oda Yönetim Kurulu'na görev verilmesi" şeklindedir.Bu karar gereği yola çıkan Oda Yönetim Kurulumuz, Diyarbakır Şubemizin sekreteryalığında 25-26 Eylül 1999 tarihinde Diyarbakır'da "GAP ve SANAYİ KONGRESİ" düzenlemektedir.Bilindiği üzere GAP Projesi; Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illeri olmak üzere "9" ili kapsamaktadır. Başlangıçta Fırat ve Dicle havzalarında hidroelektrik potansiyelini değerlendirmek amaçlı olan bu proje, daha sonra yörenin bölgesel kalkınmasını da hedef            kapsamına almıştır.Bölgenin demografik özelliklerine bakıldığında: nüfus artış hızının yüksekliği, bölgede kırsal kesimden gerek bölge illerine ve gerekse diğer illere olan göçün yoğunluğu, bölgeden diğer bölgelere göçün olması şeklinde kendini göstermektedir.Bölgenin demografik özellikleri ve tarımsal ürün potansiyeli, aynı zamanda sanayi yatırımlarına altyapı hazırlamaktadır. Bu anlamda önümüzdeki dönemde geliştirilecek projeler özellikle istihdam yaratıcı, tarıma dayalı ve yörede bulunan hammaddeleri işletmeye, sanayi dallarına ağırlık veren imalat sanayiiyi geliştirmeye yönelik olmalıdır. Bu durumda ileriye yönelik sanayi stratejisi oluşturmadan önce, yöredeki mevcut sanayiiyi iyi tahlil etmek gereklidir. Geleneksel üretim kolları ve yöre ürünlerine, ölçek hammadde, pazar, beşeri sermaye ve yöredeki yeni yatırım hedeflerine ilişkin tam bir bilgi ihtiyacı söz konusudur. Ancak elde edilecek bu bilgiler ışığında, bölgeye ilişkin sağlıklı, dengeli ve gerçekçi bir sanayi stratejisi belirlenebilir.Bu düşünceden hareketle, öncelikle yörenin bir sanayi envanterinin çıkarılmasının gerekliliği vardır. Bu amaçla "GAP ve SANAYİ KONGRESİ" kapsamında "GAP İLLERİ SANAYİ ENVANTERİ" çalışması gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın amacını, yöntem ve tekniğini belirleme, alanda veri toplama ve veri analizleri sırasında özverili bir ekip çalışması ve kapsamlı, uzun bir hazırlık süreci yaşanmıştır.GAP İlleri Sanayi Envanteri çalışmasını yürüten Diyarbakır ve Gaziantep Şubelerimizle, GAP Sanayi Kongresi Yürütme Kuruluna, envanter çalışmalarında görev alan anketörlere, envanter çalışmasına katkı koyan bölge sanayicilerine, raporu hazırlayan Gazi Üniversitesi Öğretim Üyeleri Sn. Dr. Gülşen ERENLER ÇAKAR'a ve Sn. Dr. Gülen ELMAS'a, DİE'den Sn. Oğuzhan AKYILDIRIM'a, GAP İdaresi Yöneticileri ve Sn. Rıfat DAĞ'a, Odamız Yayın Bölümü çalışanlarına ve Sn. Nilgün KARAKÜÇÜK'e, bu raporun hazırlanması aşamasında katkı koyan tüm kişi, kurum ve kuruluşlara teşekkür ederiz. TMMOB Makina Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu

ÖZET

 

Başlangıçta Fırat ve Dicle havzalarında hidroelektrik potansiyeli değerlendirmek amaçlı olan GAP, daha sonraları yörenin bölgesel kalkınmasını da kapsamına almıştır. GAP'ın kapsamının genişlemesi ile birlikte özellikle istihdam yaratıcı tarıma dayalı ve yörede bulunan hammaddeleri işlemeye yönelik sanayi dallarına ağırlık veren, imalat sanayii geliştirmeye yönelik stratejiler belirlemek ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu nedenle ileriye yönelik sanayi stratejilerini geliştirmek, çok sektörlü ve entegre bir kalkınma projesi olan GAP'ın sanayileşme motivasyonunu ulusal ve uluslar arası sanayileşme paralelinde yönlendirebilmek için geleceğe yönelik projeksiyonlar hazırlamak gerekmektedir.

 

GAP'ın hedeflerine ulaşması, kalkınmanın eşit, bölgeler arası dengesizliğin ortadan kaldırılması, hak katılımının sağlanması; bölgenin sanayi, ekonomik, sosyal ve kültürel yapısının bilimsel olarak değerlendirilmesi ve sağlam veri tabanı üzerine oturtulması ile mümkündür. İşte GAP İlleri Sanayi Envanteri;

 
  • Bölgenin sanayi envanterini,
  • Yerel hammaddeleri kullanan sanayileri,
  • Bölgesel kalkınma için gerekli olan stratejik sanayileri,
  • Bölgenin insan kaynakları potansiyelini,
 

ortaya koymak gibi özel hedefleri içermektedir. GAP İlleri Sanayi Envanteri hazırlama çalışmalarında; Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak olmak üzere GAP bölgesindeki İller araştırma kapsamına alınmıştır. Söz konusu illerden toplam 2203 firma üzerinde envanter ve araştırma raporu çalışmaları yürütülmüştür. Envanter Bilgi Toplama Formu ile elde edilen bilgiler Excel ve SPSS ortamında analiz edilip değerlendirilerek; "Araştırma Raporu" ve Envanter bilgileri oluşturulmuştur.

 
  1. Bölümde ele alınan Araştırma Raporunda; motorlu taşıt onarım, tekstil, mobilya gıda sektörlerinin öncü sektör konumunda olduğu, firma sahiplerinin erkek, 35 yaşın altında ve ilkokul mezunu oldukları, firmalardaki insan kaynağı niteliğinin usta düzeyinde mühendis ve özellikle de makina mühendisi istihdamının çok alt düzeyde olduğu, firma sahiplerinin ve çalışanlarının sendika ile ilişkilerinin bulunmadığı, işgücü temininde ciddi sorunları olduğu; firmanın belirlediği standartlara göre örnek ürün üzerinden kalite sağladıkları, direk pazarlama yaptıkları, teknoloji kaynaklarının kopyalama, makinalarının yurt içinde üretilen tek amaçlı belli bir ürüne yönelik özellik taşıdığı, firmaların en önemli rakiplerinin bulundukları şehir ve bölge içindeki yerli şirketler olduğu, devletten imalat sanayiine yönelik özendirici ve destekleyici alanlara yönelinmesini, yerel yönetimlerden alt yapı sağlanmasını bekledikleri ortaya çıkmıştır.
  2. Bölümde ele alınan GAP İlleri Sanayi Envanteri ve Alfabetik İndeksi temel alınarak 2203 firma bilgilerini kapsamaktadır.
 

Çalışmanın bölgesel kalkınmaya yönelik bilimsel çalışmalara altyapı oluşturması ve veri tabanının derlenmesi, bölge içi sanayi dinamiklerini ortaya çıkarması, bölgedeki öncü sektörlere yönelik ipuçları yakalaması, daha fizibil yatırım yapılabilmesi bakımından bir başlangıç olması yönüyle önemli olduğu kanısındayız.

   

SUMMARY

 GAP whose purpose initially was to make use of hydro- electric potential in the Euphrates and the Tigris basins, later on has involved the regional development of the environs. Upon expansion of the scope of GAP the need for determining strategies oriented towards development of production industry, emphasising industrial branches which are particularly of employment creating, based on agriculture and aimed at processing raw materials found in the region become necessary Therefore in order to improve future-oriented industrial strategies and to be able to direct industrial motivation of GAP, which is a multi-sector and an integrated development project, in parallel to the national and international industrialization it becomes necessary to prepare projections for the future.GAP's attainment to its objectives is only possible through performance of development equally and its elimination of interregional unbalance, securing participation of people; scientifically evaluation of the region in terms of industrial, economical, social and cultural structure and having based it on a concrete and sound foundation. Accordingly Industrial inventory of the provinces of GAP  covers scuh special objectives as to reveal: 
  • Industrial inventory of the region,
  • Industries using local raw materials,
  • Strategic industries required for the regional development,
  • Work force potential of the Region,
 In the studies respecting preparation of Industrial Inventory for the provinces of GAP; principally as Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa and Şırnak all provinces in GAP Region have been included in the scope of research. In the said provinces, inventory and research report studies have been carried out in total 2203 firms. Data and information obtained through Inventory Data Gathering From have been analysed and evaluated in the Excel and SPSS medium and consequently "Research Report" and "Inventory Data" have been created thereform.In the Research Report which has been dealt with in the first section, it has been revealed that sectors of motor vehicle repair, textile, furniture and food were at the position of leader sectors, that owners of fims are male, bellow the age of 35 and graduated from primary school, that quality of work force in firms was the level of  master worker and employment of engineer and particularly of mechanical engineer was at the very minimum level, and that owners of firms and their workers did not have any relation with the Unions, and that serious problems were encountered in securing work force; and the firms ensured quality on the sample product according to standards designated by the firm, that they have made direct marketing, that their technological source have been the process of copying and their machines have a quality oriented towards a certain product of single-purpose produced within Turkey, and that the most important competitors of the firms were the local companies in the city and region wherein they live, and that local companies have been available in city and region, and that they expected that the State should direct them towards incentive and supportive fields in the production industry, and that provincial goverments should provide infrastructure. The second section covers data and information about 2203 firms on the basis of GAP Provinces Industrial Inventory and Alphabetic Index. We think that it is important to be a starting point o the part of the study which constitutes infrastructure for scientific researches oriented to the regional development and compilation of data base, its revealing inter-regional industrial dynamics, its catching clues oriented towards leader sectors in the region, and making it possible to be able to make rather feasible investment. 
  1. GİRİŞ
  

GAP Projesinde enerji ve sulama yatırımları Proje'nin odağı olmakla birlikte, Bölgenin; tarım, sanayi, ulaştırma, altyapı, eğitim, sağlık ve turizm alanlarında gelişmesi kalkınma Stratejisi şu dört maddede özetlenebilir.

 

·        Sulama, kent hizmetleri ve sanayi kullanımı için su ve toprak kaynaklarını geliştirmek ve yönetmek,

·        Modern tarım tekniklerini kullanarak ve en uygun bitki deseninin uygulayarak arazi kullanımını geliştirmek,

·        Tarıma dayalı ve yörede bulunan hammaddeleri işlemeye yönelik sanayi dallarına ağırlık vererek imalat sanayiini geliştirmek,

·        Yöre insanının sosyal ihtiyaçlarını karşılamak ve bölgede çalışacak teknik ve idari personeli cezbedebilmek için sosyal ve kültürel hizmetleri geliştirmek.

 

Yukarıdaki 4 maddeye yönelik, GAP'ın yarattığı sanayileşme motivasyonunu değerlendirmek ve yönlendirmek üzere detaylı bir veri tabını oluşturmak amacıyla envanter çalışması başlatılmıştır. "GAP İlleri Sanayi Envanteri" çalışması ile genel olarak yörenin tanınması, yöredeki mevcut sanayiin tam sayımı ve sonuçta yörenin tüm özellikleri ile tam tanımının yapılması ve geleceğe yönelik sanayi stratejisi oluşturmaya alt yapı hazırlanması hedeflenmiştir.

 

Bu hedefin gerçekleştirilmesinde 4 ayrı soru grubundan oluşan bir envanter bilgi formu uygulanmıştır. Envanter Bilgi Formunda:

 
  • Firmaların Genel Yapılarına,
  • Firmaların Üretim ve Pazar Durumlarına,
  • Firmaların Mali Durumlarına,
  • Firmaların İşveren ve İşgören Özelliklerine

yönelik  sorular yer almıştır.

 

Uygulama sonucunda elde edilen bulgular bu yayında iki ana bölüm halinde sunulmuştur. 1. Bölümde Projenin Amaç, Kapsam, Yöntem ve Bulgularının tablolaştırılmış hali ile elde edilen sonuçlar yer almıştır. 2. Bölümde GAP İlleri Sanayi Envanteri ve Alfabetik indeksi yer almıştır.

 

Çalışmalarda elde edilen tüm bulgular farklı disiplinlerdeki kişi ve kurumlara bilimsel bir referans olması amacıyla herhangi bir yorum yapılmaksızın sunulmuştur. Çalışmadaki bulgulardan referans gösterilerek alıntı yapılabilir.

 

GAP Sanayi Envanter Çalışmasının bölgesel kalkınmaya ilişkin bilimsel çalışmalara altyapı oluşturması ve veri tabanının derlenmesi açısından bir başlangıç olması yönüyle önemli olduğu düşüncesindeyiz.

 
  1. GAP PROJESİNİN GENEL YAPISI
 

1923'ten bugüne kadar ele alınan, çok sektörlü ve entegre bir yapıya sahip, bölge üretim potansiyelini Güneydoğu Anadolu Bölgesinin ekonomik ve sosyal yapısını değiştirecek en önemli projelerden birisi "GAP"tır. Proje kapsamı içerisinde, Gaziantep, Adıyaman, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Siirt, Batman, Şırnak, Kilis illeri bulunmaktadır.

 

GAP Projesi'nin ana hedefleri:

 
  • Güneydoğu Anadolu Bölgesi halkının gelir düzeyini ve hayat standardını yükseltmek,
  • Sosyal istikrar, ekonomik büyüme gibi Türkiye'nin genel kalkınma hedeflerine katkıda bulunmak.
 

Bu hedefler temelinde çok sektörlü entegre ve sürdürülebilir bir kalkınma anlayışı içerisinde ele alınan proje, uluslar arası platformlarda da bu özellikleri ile örnek ve dünyada uygulanmakta olan kalkınma projelerinin en büyüklerinden biridir. İlk ele alındığında sürükleyici iki temel amacı olan sulu tarım ve su kaynaklarının geliştirilmesine yönelik çalışmalarla başlamıştır. Bu nedenle Fırat ve Dicle üzerinde 13 proje kapsamı içerisinde 22 baraj ve 19 Hidroelektrik santralinin inşaası öngörülen GAP Projesi bugün bölgenin tümüyle sosyo-ekonomik kalkınmasını hedefleyen, söz konusu baraj, hidroelektrik santraller ve sulama tesislerinin yanında kentsel ve kırsal  altyapı, tarımsal altyapı, ulaştırma sanayi, eğitim, sağlık, konut, turizm ve diğer sektörlerdeki yatırımları da içine alan, süreç içerisinde özelde bölgenin, genelde ise ülkenin kalkınmasını etkileyecek bir bölgesel kalkınma projesi konumundadır.

 

GAP ana tema olarak bu şekli ile "insanı" merkeze alan, bölge halkının daha iyi bir yaşam kalitesine ulaşması için ekonomik ve sosyal tüm sektörlerde entegre, sürdürülebilir bir kalkınma yaklaşımını esas almıştır. Bu bakış açısı içerisinde proje; Türkiye'nin daha gelişmiş bölgeleri arasındaki farkı ortadan kaldırmayı ve eşitlikçi bir geliştirmeye katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Bu nedenle GAP ile ilgili sosyal araştırmalar ve bunlara dayalı uygulamalar önem taşımaktadır.

 

GAP'ın "entegre ve sürdürülebilir" bir kalkınma yaklaşımı içerisinde ele alınmasındaki temel bu iki kavramı, GAP İdaresi ve Brutland Komisyonu şöyle tanımlanmaktadır: Bu günkü kuşakların gereksinimlerini, gelecek kuşakların kendi gereksinimlerini karşılayabilme yeterliliklerini, kısıtlamaksızın karşılayabilen bir kalkınma biçimidir (T.C. GAP İDARESİ; 1998, s.4). Projedeki bu ana tema aynı zamanda insan ile doğa arasında denge kurarak doğal kaynakları tüketmeden gelecek nesillerin gereksinimlerinin karşılanmasını programlama anlamı da taşımaktadır. Çünkü sürdürülebilir kalkınma sosyal, ekolojik, ekonomik, mekansal ve kültürel boyutları olan bir kalkınmadır. Bu nedenle tamamının birlikte ele alınması gerekmektedir.

 

Bu kavramlar doğrultusunda amaçlanan kalkınma yaklaşımında aşağıdaki hedefler temel alınmıştır:

 
  1. Bölgedeki ekonomik koşulları mümkün olan en ileri düzeyde geliştirecek şekilde yatırımların arttırılması,
  2. Sağlık ve eğitim hizmetlerinin bu alanlardaki ülke düzeyine ulaşılacak biçimde geliştirilmesi,
  3. Yeni istihdam olanakları yaratılması.
  4. Kentlerdeki yaşam kalitesi ile kentsel ve toplumsal alt yapının daha sağlıklı kentsel çevreler yaratılmasına olanak tanıyacak biçimde iyileştirilmesi
  5. Kırsal altyapının, sulamada optimal gelişmeye olanak tanıyacak biçimde tamamlanması,
  6. Bölge içi ve bölgeler arası ulaşılabilirliğin arttırılması,
  7. Mevcut ve yeni kurulacak sanayilerin altyapı gereksinimlerinin karşılanması,
  8. Suyun, havanın, toprağın ve bunlarla ilişkili ekosistemlerin öncelikli olarak korunması,
  9. Karar almada ve proje uygulamasında halk katılımının geliştirilmesi.
 

Temel kalkınma senaryosunun GAP Bölgesinde ihracata dönük, tarıma dayalı bir sanayi yapısının kurulması amaçlanan GAP Master Planında, söz konusu hedeflere bir bütünlük içerisinde ulaşmak için, 2005 yılına uzanan bir zaman perspektifi içinde dört temel strateji belirlenmiştir. Bunlar sıra ile;

 
  1. Su ve arazi kaynaklarını gerek sulama, gerekse kentsel ve endüstriyel kullanım amaçları için geliştirmek ve yönetmek,
  2. Daha iyi tarımsal işletme yönetimi, tarımsal pratikler ve bitki desenleri uygulayarak arazi kullanımını geliştirme,
  3. Tarımla ilişkili ve yerel kaynaklara dayalı üretime özel ağırlık vererek imalat sanayilerini teşvik etmek,
  4. Yöre halkının ihtiyaçlarını daha iyi karşılamak, nitelikli personeli bölgeye cezbetmek ve bölgede kalmasını temin etmek için sosyal hizmetleri ve kentsel altyapıyı iyileştirmektedir (İTO; 1996, s. 5).
 

Gerek GAP Master Plan Hedefleri ve gerekse GAP Master Plan Stratejileri doğrultusunda GAP İdaresi ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)'nın mart 1995'te düzenledikleri "Sürdürülebilir Kalkınma ve GAP Sempozyumunda" aşağıdaki temel ilkeler çerçevesinde görüş birliğine varılmıştır.

 
  1. Proje oluşturma, planlama ve uygulama süreçlerine toplum katılımı,
  2. Herkes için gelişmiş bir altyapı ile desteklenen barınak temini ve yerleşim yönetiminin geliştirilmesi,
  3. Kalkınma amacı ve girişimlerine yönelik faaliyetlerin yönetimi, çevreye olan zararlı etkilerin kontrol edilmesi,
  4. Toprak ve su kaynaklarının kullanımının entegre bir yaklaşımla planlanıp yönetilmesi,
  5. Tarımsal kalkınmanın, koruma ve çevreye olan zararlı etkilerinin en aza indirgenmesinin yanı sıra yasaların ve düzenlemelerin uygulanmasını da içermesi,
  6. Küçük ölçekli girişimcilik ve sanayiinin, çeşitli teşvik ve kurumsal mekanizmalarla desteklenmesi (GAP İdaresi; 1997, s. 7)
 2.1  Sayılarla GAP

TABLO I : GAP İLLERİ NÜFUS YAPISI

 

İLLER

1995   1990     1997  
Toplam Nüfus İl-İlçe Merkez (%) Bucak Köy (%)  

Toplam Nüfus

İl-İlçe Merkez (%) Bucak Köy (%)   Toplam Nüfus İl-İlçe Merkez (%) Bucak Köy (%)
Adıyaman 430.728 36.7 63.3   531.131 42.7 57.3   678.999 58.1 41.9
Batman ------- 51.3 48.7   344.121 56.1 43.9   400.380 68.2 31.8
Diyarbakır 934.505 51.5 48.5   1.096.447 54.8 45.2   1.282.678 64.9 35.1
Gaziantep 966.490 67.4 32.6   1.010.396 73.1 26.9   1.127.686 76.8 23.2
Mardin 652.069 41,1 58,9   558.278 44.6 55.4   646.826 56.0 44.0
Siirt 524.741 39.7 60.3   243.435 45.2 54.8   262.371 60.5 39.5
Şanlıurfa 795.034 51.2 48.8   1.001.455 55.0 45.0   1.303.589 60.2 39.8
Şırnak ------ 34.0 66.0   262.006 47.8 52.2   316.539 59.1 40.9
Kilis ------ ------ ------   130.198 66.9 33.1   109.908 60.8 39.2
GAP 4.303.567 47.6 52.4   5.158.013 56.0 44.0   6.128.973 64.1 35.9
TÜRKİYE 50.664.458 55.5 44.5   56.473.035 59.0 41.0   62.865.574 65.0 35.0
                       
Kaynak : T. C. DİE, GAP İl İstatistikleri 1950 – 1996, Ankara, s. 4. ve T.C. DIE, 1997 Genel Nüfus Sayım Sonuçları
 

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP)'nin genel anlamda bilgilendirmesinden sonra, projenin büyüklüğü ve sayısal veriler üzerinde durulacaktır.

 
  • GAP kapsamında; Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Şanlıurfa, Şırnak ve Siirt olmak üzere 9 il bulunmaktadır. GAP kapsamındaki illerin yüzölçümü ülke yüzölçümünün % 9.5'dir.
  • GAP Bölgesi'nin nüfusu 1997 sayım sonuçlarına göre 6.128.973 olarak çıkmıştır. Bu Türkiye nüfusunun %9.75'ine tekabül etmektedir. GAP Bölgesi nüfusunun %64.1'i il ve ilçe merkezlerinde, %35.9'u kırsal alanda yaşamaktadır. 1985 ve 1990 nüfus sayım sonuçlarına göre bu bölgede kentleşme oranında büyük artış gözlenmektedir. 1997 nüfus sayımı sonuçlarına göre bu oranların Türkiye ortalamasını yakaladığı anlaşılmaktadır.
 

Aşağıdaki TABLO 2 ise bize GAP Bölgesi'nin genelinde nüfus artış hızlarının Türkiye geneli ile bir kıyasını vermektedir. Bu tabloda 1997 nüfus sayım sonuçlarına göre en çarpıcı sonucun, GAP Bölgesinde bucak ve köylerdeki nüfusun son derece hızlı bir şekilde azaldığının gözlenmesidir. GAP Bölgesindeki toplam nüfus artış oranının Türkiye ortalamasının yaklaşık iki katı olmasına rağmen bucak ve köylerdeki Türkiye ortalamasına yakın bir azalmanın olması göçün yoğunluğuna işaret etmektedir. Bu ise, kırsal alanlardan göç edenlerin kentlerde istihdam edilmesi gereken atıl iş gücünü hızla arttırdığına işaret etmektedir.

 

TABLO : 2 GAP BÖLGESİ NÜFUS ARTIŞ HIZI (%0)

 

 

1985 1990 1997
İl-İlçeMerkez BucakKöy Toplam

İl-İlçe Merkez

Bucak – Köy Toplam İl-İlçe Merkez Bucak - Köy
GAP 51.3 24.6 39.7 57.9 1.9 26.9 52.4 -5.2
TÜRKİYE 62.6 -10.6 22.9 43.1 -5.6 16.2 31.8 -6.5
Kaynak : T. C. DİE, GAP İl İstatistikleri 1950 – 1996, Ankara, s. 4. ve T.C. DIE, 1997 Genel Nüfus Sayım Sonuçları
 

Kırsal alandaki yoğun göçün bir kısmının GAP İlleri, bir kısmının ise yöre dışı iller tarafından emildiği düşünülmektedir. Bu sürecin sosyolojik sonuçlarını ortadan kaldırmak için yörede istihdam yaratıcı yatırımların arttırılması, alt yapı yatırımlarının hızlandırılması gerekliliği açık bir şekilde kendini göstermektedir. Ayrıca bu durum yörede geleneksel sektörlerin (hayvancılık gibi) bir dağılmayla yüz yüze olduğuna da işaret etmektedir.

 
  • Proje tamamlandığında Türkiye toplam su potansiyelinin %28'i kontrol altına alınacak.
    • Çukurova'nın 4.5 katı olan 1.7 milyon hektar alan sulanacak.
    • 7.460 megavatın üzerinde bir kurulu güç kapasiteyle yılda 27 milyon kilovat/saatlik hidroelektrik enerjisi üretilmesi sağlanacak.
  • Parasal olarak ifade edilirse GAP'ta 1997 yılında üretilen enerjinin karşılığı yaklaşık 1 milyar 356 milyon ABD Doları'dır.
  • GAP sulama projeleri tamamlandığında bölgede;
    • Ekonomik hasıla 4.5 misli artacak.
    • Bölge nüfusu 9-10 milyona ulaşacak.
    • 3.5 milyon insana iş olanağı yaratılacak.
    • Arpa üretimi % 43,
    • Pamuk üretimi % 600,
    • Domates üretimi %700,
    • Mercimek üretimi %250,
    • Sebze üretimi % 167

oranında artması beklenmektedir.

 

GAP Master Planı'nın baz alındığı 1985 yılı temelinde GAP Master Planı projeksiyonları incelendiğinde GSBH'nin (Gayri Safi Bölgesel hasıla) yılda %7.7 artması,

 

sektörler bazındaki artışın ise şöyle olacağı beklenmektedir.

 
    • Tarım Sektöründe % 4.9
    • Sanayi Sektöründe % 10.0
    • İnşaat Sektöründe % 6.6
    • Hizmet Sektöründe % 9.0
 

Bölge ekonomik yapısındaki değişimle;

    • Tarımın payı % 40 ‘dan %25'e gerileyecek,
    • Sanayiinin payı % 16'dan %24'e yükselecek,
    • Hizmetler sektörünün payı %37'den %47'ye yükselecek,
    • Kişi başına Gayri Safi Bölgesel Hasıla ise 1997 yılı fiyatlarıyla yaklaşık iki kat artarak 235 milyon TL. olacak,
    • Bölge nüfusu % 3.9 oranında büyüyecek,
    • İstihdam % 4.0 oranında büyümesi beklenmektedir.
 

2.2.  GAP ve Sanayileşme

 

Güneydoğu Anadolu Projesinin kalkınma hedef ve stratejilerinin gerçekleşmesi ile Bölge sanayiine yönelik girişimciliğin ümit verici olması beklenmektedir. Bu beklentilerin temeli ise GAP Master Planındaki projeksiyonlardan elde edilen veriler oluşturmaktadır. Daha önceki açıklamalarda da belirtildiği gibi; Sanayii sektöründe %10.0 oranında bir artışın olacağı ve bu artış ile sanayiinin bölge ekonomik yapısındaki payının %16'dan %24'e yükseleceği beklenmektedir. Bölgede bulunan organize sanayi bölgelerine yönelik veriler Tablo : 3'de yer almaktadır.

  

TABLO : 3 GAP BÖLGESİNDEKİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ

 
Organize Sanayi Bölgeleri Yatırım Prog. Alınma Tarihi Tamamlanma Tarihi Alan (ha)
Gaziantep 1971 1983 260
Mardin 1976 1992 300
Gaziantep II 1987 1997 500
Gaziantep I. Arıtma 1996 1997 ---
Kilis 1991 1999 90
Nizip 1991 2000 100
Gaziantep III 1994 1998 540
Gaziantep II. Arıtma 1998 2001 ---
Gaziantep IV 1997 2000 1170
Mardin Arıtma 1998 2001 ---
Şanlıurfa II 1997 2002 1134
Şanlıurfa I. Arıtma 1998 2001 ---
Şanlıurfa I 1991 1998 286
Siirt 1991 2000 100
Batman 1991 2000 100
Adıyaman 1991 2000 150
Diyarbakır 1991 2002 758
Şırnak 1998 1999 Etüt
Kaynak : Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 1998 Yılı Yatırım Programı
 

GAP İdaresince yapılan araştırmalarda daha önce buğday, arpa ve mercimek ağırlıklı olan tarımsal yapının pamuk, mısır, yerfıstığı, ayçiçeği, kuru fasulye ve sebze gibi tarımsal sanayiine girdi sağlayacak bir yapıya dönüşmesi beklenmektedir.Ancak bölgenin yatırımlar açısından cazip duruma getirilmesi gerekmektedir. Bunun için geliştirilen politikaları da üç başlık altında toplamak mümkündür.

 
  • Teşvik sisteminin yaygınlaştırılması,
  • Kamu yatırımlarına önem verilmesi. (yatırımcının güvenini sağlamak için)
  • Organize Sanayi ve Küçük Sanayi bölgelerinin kurulmasıdır. Bunun takiben ise, orta ve küçük işletmelerin teşvik edilerek geliştirilmesidir.

Bölgenin yurtiçi ve yurtdışı yatırımcılara cazip duruma getirilmesinde teşviklerin arttırılması önemli bir faktör olarak belirlenmiştir. Tablo 4'de yatırım teşviklerinin sektörel dağılımı ile ilgili veriler yer almaktadır.

  

TABLO 4 : GAP BÖLGESİ YATIRIM TEŞVİKLERİNİN SEKTÖREL DAĞILIMI

 
Sektörler Belge sayısı %
Tarım 771 30
Madencilik 26 1
İmalat 1278 50
Hizmetler 485 19
Toplam 2560 100
Kaynak : GAP İdaresi, 1997 Yılı Faaliyet Raporu, 1998.
 

Tablo 4.'den de anlaşıldığı üzere teşvik belgelerinin % 50'si imalat sektörüne verilmiştir. GAP'ta mevcut imalat sanayi işletmeleri ile ilgili veriler Tablo 5'de yer almaktadır.

 

TABLO 5 : GAP BÖLGESİ İMALAT SANAYİİN SEKTÖREL DAĞILIMI

 
  İşletme İstihdam
Sektör Adı Sayısı % Sayısı %
Kağıt ve Kağıt Ürünleri 8 2 260 1
Taş ve Toprağa Dayalı İmalat 32 6 2.622 8
Metal Eşya, Makina Teçhizat İmalatı 44 8 1.154 4
Kimya, Petrol, Kauçuk, Plastik Ürün. İmalatı 77 15 2.955 9
Gıda İmalatı 154 30 4850 15
Tekstil, Giyim ve Deri İmalatı 201 39 19.754 63
Toplam 516 100.0 31.595 100.0
Kaynak : GAP İdaresi, 1997 Yılı Faaliyet Raporu, 1998.
  

Tablo 5'deki bulgular incelendiğinde Bölge İmalat sanayii içindeki ve istihdamdaki payı bakımından tekstil, giyim ve deri imalatının öncü sektör durumunda olduğu bu sektörü ise sırası ile gıda ve kimya sektörünün takip ettiği görülmektedir. Ancak bölgedeki imalat sanayiilerinin özellikle tekstil, giyim ve deri imalatı sektörü ile gıda sektöründe yer alan işletmelerin; hukuki, ekonomik, işgücü, kapasite yapılarının incelenmesinin avantaj ve dezavantajları ile sorunlarının açık bir biçimde ortaya konmasının gerekliliği, olduğu görünmektedir.

 
  1. GAP İLLERİ SANAYİİ ENVANTERİ PROJESİNİN KAPSAMI
 

Birinci bölümde Güneydoğu Anadolu Projesi kavramsal düzeyde tanıtılmaya çalışılmıştır. Bu bölümde ise GAP'ta yapılması planlanan GAP Sanayi Envanteri Hazırlama Projesi'nin kapsamı açıklanmıştır.

 3.1 Projenin Amacı : 

Çok sektörlü ve entegre bir kalkınma projesi olan GAP'ın yarattığı sanayileşme motivasyonu ulusal ve uluslar arası sanayileşme düzeyi paralelinde yönlendirebilmek ve geleceğe yönelik projeksiyonlar hazırlamak için gerekli olan verileri elde etmek üzere sanayii işletmelerinin;

 
  • Genel Yapılarını,
    • Hukuki Durum,
    • Mali Durum,
    • Organizasyon Yapısı,
    • İşverenlerin Yapısı,
    • Çalışanların Yapısı,
  • Teknolojik yapılarını,
  • Ticari Yapılarını,
    • İthalat
    • İhracat
    • Üretim
    • Kapasite
  • Gelecek İçin Planlarını
  • Beklentilerini
 

Ortaya koyacak düzeyde bir sanayi envanteri hazırlamak.

 3.2 Projenin Yeri ve Süresi : 

Proje GAP Bölgesinde yer alan; Adıyaman, Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa, Batman, Gaziantep, Kilis, Siirt, Şırnak illerinde bulunan tüm sanayi işletmelerini kapsamaktadır. Projenin süresi bir (1) yıldır.

 3.3 Projenin Ulusal ve Uluslar Arası Düzeydeki Gelişme Programına Uygunluğu 

GAP Bölgesi Sanayi Envanteri Hazırlama Projesinin ele alınmasında etki eden faktörler sırası ile şunlardır.

 
  1. Faktör : Türkiye artık günümüzde en hızlı kalkınan on ülke arasında yer almaktadır. Ancak UNDP'nin 1990 yılından itibaren yayınladığı "İnsani Kalkınma Raporları" ve Türkiye'de yayınlanan ulusal raporlar incelendiğinde ulusal düzeydeki bu hızlı kalkınmanın temelinde dengesiz bir kalkınma olduğu görülmektedir. Bu dengesiz kalkınmanın temelinde ise AR-GE çalışmalarının yetersizliği, düzgün bir veri tabanının eksikliği başta gelmektedir. İşte, her ne kadar ulusal düzeyde AR-GE çalışmalarının yetersizliği hissedilmekte ise de, şu anda çok sektörlü ve entegre bir proje olan GAP'ın sağlıklı yürümesi için GAP Sanayi Envanterinin hazırlanmasına gereksinim vardır. Bu envanter özelde GAP Bölgesi, genelde ise bölgeler arası dengeli, eşitlikçi, katılımcı bir kalkınma stratejisi için önemli bir eksikliği gidereceği beklenmektedir.
  2. Faktör : 7. Beş Yıllık Kalkınma Planında (1996-2000) "insan kaynaklarının geliştirilmesi" ve "bölgeler arası dengelere ulaşılması" Türkiye'nin önümüzdeki beş yıl içerisinde hedeflere ulaşmada gerekli görülen yapısal değişmenin GAP Bölgesinde gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Bölgede yapılacak bir envanter çalışması mevcut durumu açığa kavuşturacağı gibi, geçmiş durumla kıyası olanaklı kılacaktır. Böylece 7. Beş Yıllık Kalkınma Planındaki hedeflere ne derece ulaşıldığı gözlenecek,  gelecekte oluşturulan hedeflere de envanter çalışması bir alt yapı oluşturacaktır.
  3. Faktör : Plan hedefte yer alan çalışmaların GAP'ta yarattığı sanayileşme motivasyonunu ulusal ve uluslar arası sanayileşme düzeyi paralelinde yönlendirebilme, bölgeler arası mevcut eşitsizliği azaltmak için önemli bir hamle yapmanın sorumluluğu ve gerekliliği.
  4. Faktör : RİO Konferansındaki GÜNDEM 21'in gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir kalkınmanın hızlandırılması için uluslar arası işbirliği ve buna bağlı politikalar ve içeriğinde yer alan üç temel ağırlık noktası olan;
    • Kamu yatırımlarının kalkınmaya yönelik çalışmalar,
    • Özel sektör yatırımlarının desteklenmesi ve teşvik edilmesi,
    • Halk katılımının sağlanması ve yönlendirilmesinin acilliği.
 
  1. Faktör : 1997 genel nüfus sayım sonuçlarına göre bölgede özellikle kırsal alanda çarpıcı oranda bir göçün söz konusu olduğu gözlenmektedir. Öte yandan GAP Projesi çerçevesinde başta Tarım ürünleri olmak üzere bölgede hammadde ve geleneksel ürün ve üretim faaliyetlerinde bir değişme yaşanacağı gözlenmektedir. Bir yandan kente göç ile atıl bekleyen iş gücünü istihdam etmek, bir yandan da yörede hızla yeniden oluşan hammadde kompozisyonuna uygun üretim alanlarına yönelmek çözümü ivedi bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu envanter çalışmasının, özellikle yöre imalat sanayiine ve yörede yatırım yapacak sanayiciye yapılacak yatırımların nereye yönelmesi gerektiği konusunda ışık tutacağı düşünülmektedir.
  3.4 GAP Sanayi Envanteri Hazırlama Projesinin Genel Hedefleri : 

Daha önceki bölümlerde ülkenin hızla gelişen on ülke arasında yer almasına karşın dengesiz geliştiği (Bkz: UNUP Raporları), kalkınma sürecinin yavaşlığı ve bölgeler arası eşitsizliklerin sürdüğü (Bkz: 7. BYKP), açıklamalar arasında yer almaktaydı. Konuya bu bakış açısı içerisinde bakıldığında; Güneydoğu Anadolu Projesinin hedeflerine ulaşması, kalkınmanın eşit, bölgeler arası  dengesizliği ortadan kaldırması ve halk katılımının sağlanması; bölgenin sanayi, ekonomik, sosyal ve kültürel yapısının bilimsel olarak değerlendirilmesi ve sağlam veri tabanı üzerinde oturtulması ile mümkündür.

 

Bu çerçeve içerisinde ele alınan "GAP Sanayi Envanteri Hazırlama Projesi" genel anlamda aşağıdaki hedefleri içermektedir.

 
  • Bölgeler arası eşit dengeli kalkınmanın sağlanması için mevcut kalkınma potansiyelini ortaya koymak, bölgedeki yerel dinamikleri yakalamak,
  • İstikrarlı büyüme, ihracatın gelişmesi için ulusal plan hedeflerine bilimsel düzeyde katkı sağlamak,
  • Ekonomik gelişmeye paralel olarak sosyo gelişmelere projeksiyon hazırlamada veri düzeyinde katkı sağlamak,
  • Mevcut ve gelecekteki sanayileşmeye yönelik insan kaynağı gereksinimini saptamada yardımcı olmak,
  • Üretkenliğin, üretken istihdamın ve sanayileşme hızının arttırılması için ipuçları yakalayabilmek,
  • Uluslar arası planda meydana gelen hızlı değişimlere uyum sağlamada bölge sanayiine yönelik öneriler geliştirmek,
  • Bölgeye ilişkin iktisadi ve sosyolojik genel sorunları tanımlamaktadır.
  3.5 GAP Sanayi Envanteri Hazırlama Projesinin Özel Hedefleri : 

Yukarıdaki genel hedefler doğrultusunda projenin özel hedefleri şöyledir.

  • Bölgenin sanayi envanterini ve haritasını çıkarmak,
  • Yerel hammaddeleri kullanan ihtiyaca yönelik sanayileri saptamak,
  • Bölge kapsamındaki illerde en az bir tane stratejik sanayi saptamak,
  • Saptanacak sanayi ve stratejik sanayiler için insan kaynakları ihtiyacı ve niteliğini belirlemek,
  • Stratejik sanayilere bölgeler arası ve uluslar arası platformlarda yer alabilecekleri düzeyde öncü sanayilere teknoloji önermektedir.
   3.6 GAP Sanayi Envanteri Hazırlama Projesinin Gerekçeleri : 

GAP Sanayi Envanteri Hazırlama Projesi;

 
  • GAP'ın amacına ulaşması, bölgenin sanayi, ekonomik, sosyal, kültürel yapısının bilimsel olarak değerlendirilmesi ile mümkündür. Bu proje sanayi envanterini hazırlaması bakımından,
  • GÜNDEM 21'in gelişmekte olan ülkelerde kalkınmanın hızlandırılması için uluslar arası işbirliği ve buna bağlı politikaların içeriğinde yer alan ağırlık noktalarının gerçekleştirilmesine katkı sağlanması bakımından,
  • Bölgeler arası eşit ve dengeli kalkınmanın sağlanması için bölge içi sanayii dinamiklerini ortaya çıkarması bakımından,
  • Bölgedeki öncü sektörlerin gelecekteki varlıklarını sürdürebilme durumlarına ipuçları yakalanması bakımından,
  • Öncü ve stratejik sanayiiler için insan kaynağı ve niteliği saptanması bakımından,
  • Bölgedeki geleneksel imalat sanayiini tespit ve geleneksel üretimin (zanaatın) korunması ve teşviki bakımından,
  • GAP projesi çerçevesinde değişen bölgesel ürün kompozisyonuna uygun daha fizibil yatırım yapılması bakımından,
  • Bölge insanının ve bölgenin; istihdam, altyapı, eğitim, sağlık gibi özel olarak ekonomik ve sosyolojik ihtiyaçlarının tespiti bakımından,
  • Her şeyden önemlisi bölgenin sanayi potansiyelinin tam değerlendirilmesine yönelik olarak, bugüne kadar bölgede sanayi sektörüne ilişkin bir envanter çalışmasının yapılmamış olmasından dolayı bölgenin sanayii potansiyeli teknik, ekonomik, sosyal, çevresel koşullarının tam olarak ortaya çıkartılması açısından önemli ve gereklidir.
 

GAP İlleri Sanayi Envanterinin hazırlanmasında şu sayıltılarla çalışmalara başlanmıştır.

 
  • Seçilen araştırma yöntemi GAP İlleri Sanayi Envanteri Hazırlama Projesinin amacına uygundur.
  • GAP İlleri Sanayi Envanteri Hazırlama Projesi için proje kapsamındaki illerdeki firmalar bölge sanayisini temsil edecek niteliktedir.
  • İşletme yetkililerine yanıtlanmak üzere verilen "Envanter Bilgi Formu" mevcut durumlarını ortaya koyacak kapasitededir.
 

GAP İlleri Sanayi Envanteri Hazırlama Projesi;

  • GAP içerisindeki illeri ve illerdeki her sektörde yer alan firmaları kapsamaktadır.
  • Araştırma sonucunda elde edilen bulgular Envanter Bilgi Formunda yer alan sorular ile sınırlıdır.
  • Sektör sınıflamaları DİE'nin "US 97 Ulusal Faaliyet ve Ürün Sınıflaması, US-97 / ISIC, Rev. 3 Ana Gruplar" daki kodları ile sınırlıdır.

 

4. YÖNTEM 

GAP İlleri Sanayi Envanteri TMMOB Makina Mühendisleri Odası "GAP ve Sanayi Kongresi" için hazırlanmıştır. Projenin yürütülmesinde bilgi tarama ve alan araştırma yöntemi uygulanmıştır. Araştırma GAP Projesi içerisindeki iller ve her sektörde yer alan;

 

Adıyaman                        :                        510

Batman                        :                        257

Diyarbakır                        :                        659

Gaziantep                        :                        22

Kilis                        :                        ---

Mardin                        :                        224

Siirt                        :                        72

Şanlıurfa                        :                        455

Şırnak                        :                        4

 

olmak üzere toplam 2203 firmayı kapsamaktadır.

 

Proje kapsamındaki firmalara ait veriler 58 sorudan oluşan "Envanter Bilgi Toplama Formu" ile elde edilmiştir. Envanter Bilgi Toplama Formu proje kapsamındaki firmalara TMMOB Makina Mühendisleri Odası Diyarbakır ve Gaziantep Şube yetkililerince organize edilerek uygulanmıştır. Elde edilen bilgilerle Excell ortamında veri tabanı oluşturulmuştur.

 

Yapılan madde analizi sonucunda; s. 10, s. 17, s. 19, s. 20, s.21, s.22, s.24, s.25, s.30, s.35, s.46, s.47, s.55 numaralı sorulara yanıt alınmadığı saptanmıştır. Bu saptamalar doğrultusunda proje bulgularında kullanılmak üzere 97. madde; envanter bilgilerinde kullanılmak üzere;

 
  • Firmalara İlişkin Genel Bilgiler
  • Firmalara İlişkin Mali Rakamlar
  • Firmaların İşveren ve İşgören Durumu
  • Firmaların Üretim ve Pazar Durumu
 

olmak üzere toplam 4 ana başlık ve onun içeriği alt başlıklar oluşturulmuştur. Proje bulgularında kullanılmak üzere saptanan 97 madde SPSS ortamında değerlendirilmiştir. Değerlendirmede tek seçenekli durumlarda 2203 firma üzerinden işlem yapılmış, birden fazla seçeneğin tercih edildiği durumlarda her seçenek 2203 firma üzerinden tek tek işleme alınmıştır. Sonuçlar; frekans, toplam içinde yüzde, cevap verenler içinde yüzde, cevapsız başlıkları altında elde edilen bulgulardan tablolar oluşturularak proje raporu, envanter bilgilerinden yararlanılarak "GAP İlleri Sanayi Envanteri" hazırlanmıştır.

 5. GAP İLLERİ SANAYİ ENVANTERİ ile İLGİLİ ARAŞTIRMA BULGULARI 

Bu kısımda GAP İlleri Sanayi Envanteri Araştırma Raporuna İlişkin "41" tablodan oluşan firmaların;

  • Genel Durumlarına
  • Mali Durumlarına,
  • İşveren ve İşgören Özelliklerine,
  • Üretim – Pazar Durumlarına

yönelik bulgular yer almaktadır.

  

TABLO 6 : FİRMALARIN KURULUŞLARINDAKİ FAALİYET ALANLARININ DAĞILIMI

 
Sektör Adı Sayı %
Hayvancılık 5 0,2
Ormancılık 5 0,2
Tetkik Arama Hariç Petrol vb. 3 0,1
Metal Cevheri Madenciliği – Demir 1 0,1
Kum – Kil Taşocakçılığı 2 0,1
Gıda Ürünleri – İçecekler 152 6,9
Tütün Ürünleri 1 0,0
Tekstil Ürünleri 269 12,2
Kürk Hariç Diğer Giyim Eşyaları 12 0,5
Deri 7 0,3
Ağaç Mantar Ürünleri Mobilya Hariç 147 6,7
Kağıt ve Kağıt Ürünleri 1 0,0
Kitap-Broşür Basım 3 0,1
Kömür 1 0,0
Kimyasal Ürünler İmalatı Boya vb. 6 0,3
Plastik ve Kauçuk Ürünleri 37 1,7
Metalik Olmayan Mineral Ürünler 96 4,4
Ana Metal Sanayii 103 4,7
Makina Teçhizat Hariç İmalatı 231 10,5
Makina Teçhizat İmalatı 120 5,4
Elektrikli Makina Teçhizat İmalatı 86 3,9
Haberleşme Cihazları İmalatı 2 0,1
Tıbbi Aletler İmalatı - --
Motorlu Kara Taşıtı İmalatı 14 0,6
Mobilya 251 11,4
Yeniden Değerlendirme-Hurdacılık 4 0,2
Elektrik-Su-Gaz-Dolum-Dağıtım 6 0,3
Su Depoları 5 0,2
İnşaat 20 0,9
Motorlu Taşıtlar Onarım-Satışı 474 21,5
Motorlu Taşıtlar Dışındaki Tamirat 61 2,8
Diğerleri 2 0,1
CEVAPSIZ 46 2,8
TOPLAM 2203 100

 

TABLO 7 : FİRMALARIN HUKUKİ YAPILARININ DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam içinde % CevapVerenlerİçinde %
A Özel Şirketler 1781 80,8 90,0
Kamu 203 9,2 10,0
Cevapsız 219 9,8 100
TOPLAM 2203 100  
B Anonim 85 3,2 22
Limited 123 5,6 31
Ferdi Mülkiyet 163 7,4 42
Diğer 21 0,9 0,5
Cevapsız 1811 82,1 100
TOPLAM 2203 100  
  

TABLO 8 : FİRMALARIN KURULUŞ SERMAYELERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam içinde % CevapVerenlerİçinde %
5.000.000 ve Altı 33 0,8 26,4
5.000.000 – 50.000.000 5 0,1 0,4
50.000.000 – 500.000.000 16 0,6 12,8
500.000.000 – 5.000.000.000 57 2,4 45,6
5.000.000.000 – 50.000.000.000 14 0,5 11,2
Cevapsız 2078 94,3 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 9: FİRMA SAHİPLERİNİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

 
  SAYI Toplamİçinde% CevapVerenlerİçinde%
CİNSİYET K 16 0,7 0,8
E 1762 80,0 99,2
Cevapsız 425 19,2 100
TOPLAM 2203 100
YAŞ 35 Yaş ve altı 845 38,4 48,0
36-45 575 26,0 32,7
46-55 223 10,2 12,7
56 yaş ve üzeri 117 5,2 6,6
Cevapsız 443 19,2 100
TOPLAM 2203 100
EĞİTİM İlkokul 1018 46,2 58,7
Ortaokul 324 14,7 18,7
Lise 273 12,4 15,7
Üniversite ve üstü 62 2,8 3,6
Eğitimsiz 53 2,4 3,1
Diğer 4 0,2 0,2
Cevapsız 469 21,2 100,0
TOPLAM 2203 100,0
  

TABLO 10: FİRMANIN KURUCU VE KURUCU ORTAKLARININ DAĞILIMI

 
  SAYI Toplamİçinde% Cevap verenlerİçinde%
KURUCUSU 1633 74,1 84,4
KURUCU ORTAĞI 301 13,7 15,6
CEVAPSIZ 269 12,2 100,0
TOPLAM 2203 100,0
  

TABLO 11: FİRMA KURUCU-KURUCU ORTAĞININ ÜYE OLDUĞU KURULUŞLARIN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam içinde% CEVAPSIZ TOPLAM
SENDİKALAR 0 - 2203 % 100 2203 % 100
DERNEKLER 497 22,6 1706 % 73,6 2203 % 100
MESLEK ODALARI 478 21,7 1725 % 78,9 2203 % 100
TİCARET VE SANAYİ ODALARI 262 11,9 1941 % 87,5 2203 % 100
  

TABLO 12: FİRMALARIN KÖKENLERİNİN DAĞILIMI

 
 

SAYI

Toplam içinde% Cevap verenlerİçinde%
Babadan Kalma 274 12,4 12,6
Dededen Kalma 25 1,1 1,1
Daha öncelerden 43 2,0 1,9
Firmayı Ben Kurdum 1588 72,1 72,9
Diğer 247 11,2 11,3
Cevapsız 26 1,2 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 13: FİRMA SAHİBİ-KURUCU ORTAĞININ BU SEKTÖRÜ TERCİH NEDENLERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam içinde% Cevap verenlerİçinde%
Yurtdışı Deneyimim 14 0,6 0,6
Yurtiçinde Aldığım Mesleki Eğitim ve Deneyimim 1035 47 49,0
Aile Mesleği 486 22,1 23,0
Sektörün Bölgede Gelişme Potansiyeline Sahip Olması 458 20,8 21,7
Yöresel Hammaddenin Bu Sektörde Faaliyet Göstermeye Elverişli Olması 117 5,3 5,5
Cevapsız 93   100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 14: FİRMALARIN KURULU OLDUKLARI ARAZİ BÜYÜKLÜKLERİNİN DAĞILIMI (Metre Kare)

 
  SAYI Toplam içinde% Cevap verenler içinde%
100 ve altı 1125 51,1 52,0
100-1.000 842 38,3 38,9
1.000-10.000 117 5,3 5,4
10.000-100.000 62 3,0 3,1
100.000 ve üstü 12 1,8 0,5
Cevapsız 40 1,8 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 15: FİRMALARIN KURULUŞLARI SIRASINDA KURULUŞ SERMAYESİ DIŞINDA KULLANDIKLARI FİNANS KAYNAKLARININ DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam içinde% Cevap verenlerİçinde%
Kredi 57 2,6 0,95
Teşvikler 3 0,1 0,5
Diğer - - -
Cevapsız 2143 97,3 100
TOPLAM 2203 100
 

TABLO 16: FİRMALARDAKİ TEKNİK PERSONELİN DURUMLARININ DAĞILIMI

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Makine Mühendislerinin Dağılımı 38 1,7 2165 %98.2 2203 % 100
Diğer Mühendislerin Dağılımı 62 2,9 2141 % 96,9 2203 % 100
Teknisyenlerin Dağılımı 112 5,1 2091 % 94,9 2203 % 100
Ustaların Dağılımı 1995 90,5 208 % 9,4 2203 % 100
  

TABLO 17: FİRMALARIN ÇALIŞANLARINA SAĞLADIĞI HİZMET İÇİ EĞİTİMİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam içinde% Cevap verenlerİçinde % 
İşletme Bünyesinde Açılan Kurslar 288 13,0 15,0
Mesleki Kuruluşlar Tarafından Verilen Kurslar 206 9,4 10,7
Hizmet İçi Eğitim Veren Kamu Kuruluşları 57 2,6 2,9
Hizmet İçi Eğitim Veren Özel Kuruluşlar 48 2,2 2,5
Hizmet İçi Eğitim Verilmiyor 1320 59,9 68,8
Cevapsız 284 12,9 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 18: FİRMALARDA ÇALIŞAN ÜCRETSİZ AİLE İŞÇİLERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam içinde% Cevap verenlerİçinde%
1 Kişi 217 9,9 56,0
2 Kişi 90 4,1 23,0
3 Kişi 52 2,4 13,0
4 Kişi 18 0,8 4,6
5 Kişi 8 0,4 2,1
6 Kişi 1 0,1 0,3
7 Kişi 1 0,1 0,3
9 Kişi 1 0,1 0,3
Cevapsız 1815 82,4 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 19: FİRMALARDA ÇALIŞAN PERSONELİN İŞ AKDİ DURUMLARININ DAĞILIMI

 
  Sayı Toplam içinde% Cevap verenlerİçinde %
İş Akdi Yapılıyor 143 6,4 7,9
İş Akdi Yapılmıyor 1669 89,4 92,1
Cevapsız 104 4,1 100
TOPLAM 2203 100

 

 

TABLO 20: FİRMALARDAKİ SENDİKALILAŞMA DURUMU

 
  SAYI Toplam içinde% Cevap verenlerİçinde %
Sendikalı İşçi Var 32 1,5 1,5
Sendikalı İşçi Yok 2135 96,9 98,5
Cevapsız 36 1,6 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 21: FİRMALARDA ÇALIŞAN PERSONELİN ÜCRETLENDİRME DURUMLARININ DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Asgari Ücret 901 40,9 42,6
Asgari Ücret+Prim 49 2,2 2,3
Sektörde Geçerli Ücret 287 13,0 13,6
Sendikal ile Yapılan Pazarlıklar Sonucu Belirlenen Ücret 19 0,9 0,9
Çalışanlarla Yapılan Pazarlıklar Sonucu Belirlenen Ücret 636 28,9 30,1
Parça Başı veya Götürü Ücret 221 10,0 10,5
Cevapsız 90 4,1 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 22: FİRMALARIN ÇALIŞANLARINA TEŞVİK İÇİN UYGULADIKLARI YÖNTEMLERİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Prim 634 28,8 30,0
İkramiye 112 5,1 5,3
Hisse 32 1,5 1,5
Diğer 84 3,8 3,9
Yok 1251 56,8 59,2
Cevapsız 90 4,1 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 23: FİRMALARDA UYGULANAN GÜNLÜK ÇALIŞMA SAATLERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Günlük 8 Saat Çalışma 1814 82,3 83,0
8 Saat Üstü Ücretli Mesai 306 13,9 14,0
Vardiya Uygulaması 65 3,0 3,0
Cevapsız 18 0,8 100
TOPLAM 2203 100
 

TABLO 24: FİRMALARIN İŞGÜCÜ TEMİNİNDE KARŞILAŞTIKLARI SORUNLARIN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Nitelikli Eleman Eksikliği 1100 49,8 55,7
İşgücü Sirkülasyonunun Yüksekliği 183 7,9 9,3
Tesisin Yerleşim Yerine Uzaklığı 189 8,6 9,6
Diğer Bölgelere Göre Ücret Düşüklüğü 422 19,2 21,4
Bölgeden Diğer Bölgelere Göçün Yüksek Olması 80 3,6 4,0
Cevapsız 229 10,4 100
TOPLAM 2203 100
   

TABLO 25: FİRMALARDA ÜRETİLEN MALLARIN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Doğrudan Tüketici İçin Nihai Mal 1170 53,1 81,3
Başka Üreticiler İçinAra Mal 269 12,2 18,7
Cevapsız 764 34,6 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 26: FİRMALARDA BAŞKA BİR ÜRETİCİ İÇİN ÜRETİLEN MALLARIN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Ana Sanayiine Yönelik 24 1,0 11,5
Yan Sanayiine Yönelik 184 8,4 88,5
Cevapsız 1995 90,6 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 27: FİRMALARIN ÜRÜNLERİNİ PAZARLAMADA UYGULADIKLARI YÖNTEMLERİN DAĞILIMI

 
  SAYI % Cevapsız TOPLAM
Direkt Pazarlama 957 43,4 1245 % 56,5 2203 % 100
Pazarlama Şirketleri Aracılığı 141 6,4 2061 % 93,6 2203 % 100
Sipariş Veren Firmaya Teslim 481 21,8 1721 % 78,2 2203 % 100
Diğer 39 1,8 2164 % 98,2 2203 % 100
 

TABLO 28: FİRMALARIN ÜRETİM KALİTESİNİ SAĞLAMADA KULLANDIKLARI STANDARTLARIN DAĞILIMI

 
  Sayı Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
TSE 229 10,4 18,0
Yabancı Ülke Standartları 13 0,6 1,0
Firmanın Belirlediği Standartlar 1033 46,9 81,0
Cevapsız 928 42,1 100
TOPLAM 2203 100
   

TABLO 29: FİRMALARIN ÜRETİM KALİTESİNİ SAĞLAMADA UYGULADIKLARI YÖNTEMLERDEN FİRMANIN BELİRLEDİĞİ STANDARTLARIN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Şartname 21 1,0 3,2
Teknik Resim 15 0,6 2,3
Örnek Ürün 620 28,1 94,5
Cevapsız 1547 70,2 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 30: FİRMALARIN ÜRETİM YERİ İÇİN SAHİP OLDUKLARI BELGELERİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
İSO Sistem Belgesi 26 1,2 3,8
Ürün İçin Kalite Kontrol Belgesi 530 24,1 77,8
Kalibrasyon 125 5,6 18,4
Cevapsız 1521 69,1 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 31: FİRMALARIN ÜRETTİKLERİ ÜRÜNLER İÇİN UYGULADIKLARI KALİTE BELGELERİNİN KAYNAKLARA GÖRE DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
TSE'den 189 8,5 11,8
Mühendis Odalarından 7 0,3 0,4
Belge Veren Diğer Kurumlardan 125 5,6 7,8
Kalite Belgem Yok 1279 58,1 79,9
Cevapsız 603 27,4 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 32: FİRMALARIN SAHİP OLDUKLARI TEKNOLOJİ KAYNAKLARININ DAĞILIMI

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Lisans ve Patent Anlaşmaları 39 2,1 2164 % 98,2 2203 % 100
Yurtdışı Şirketlerle Ortak Yatırımlar 14 0,8 2188 % 99,3 2203 % 100
Kopyalama 438 22,1 1765 % 80,1 2203 % 100
Firmanın Orijinal Tasarımı 1115 50,6 1088 % 49,3 2203 % 100
   

TABLO 33: FİRMALARIN SAHİP OLDUKLARI MAKİNA VE DONANIM KAYNAKLARININ DAĞILIMI

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Yurt İçinde Üretilmiştir 1410 64,0 793 % 36,0 2203 % 100
Yurt İçinde Monte Edilmiştir 233 10,6 1970 % 89,4 2203 % 100
İthal Edilmiştir 159 7,2 2044 % 92,8 2203 % 100
Firma Kendi Olanaklarıyla Üretmiştir 89 4,0 2114 % 96,0 2203 % 100
  

TABLO 34: FİRMALARIN MAKİNALARININ NİTELİKLERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Tek Amaçlı - Belli Ürün Üretilir 1517 68,9 686 % 31,1 2203 % 100
Değişik Ürün Üretilebilir-Makina Parkının Düzenlenmesi Zor 56 2,5 2147 % 97,5 2203 % 100
Çok Amaçlı-Bir Çok Ürün Üretilir 179 8,1 2024 % 91,9 2203 % 100
  

TABLO 35: FİRMALARIN YURTİÇİ PAZARLARININ DAĞILIMI

 
BÖLGE

SAYI

% CEVAPSIZ TOPLAM
Ege 26 1,2 2177 % 98,1 2203 % 100
Karadeniz 9 0,4 2194 % 99,6 2203 % 100
Akdeniz 36 1,6 2167 % 98,4 2203 % 100
Doğu Anadolu 95 4,3 2108 % 95,7 2203 % 100
Güneydoğu Anadolu 803 36,5 1400 % 63,5 2203 % 100
İç Anadolu 27 1,2 2176 % 98,6 2203 % 100
Marmara 39 1,8 2164 % 98,2 2203 % 100
Bölgelerarası Fark Yok 136 6,2 2067 % 93,8 2203 % 100
 

 

TABLO 36: FİRMALARIN İHRACAT YAPTIKLARI PAZARLARIN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde% Cevap Verenlerİçinde %
Batı Avrupa 42 1,9 10,1
Doğu Avrupa 26 1,2 6,3
Kuzey Amerika 176 8,0 42,3
Ortadoğu 20 0,9 4,8
Uzakdoğu 3 0,1 0,7
Türki Cumhuriyetler 10 0,5 2,4
Diğer 139 6,3 33,4
Cevapsız 1787 81,1 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 37: FİRMALARIN EN ÖNEMLİ RAKİPLERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
AVRUPA Kökenli Rakipleri 25 1,1 2178 % 98,9 2203 % 100
Uzakdoğu Kökenli Yabancı Şirketler 16 0,7 2187 % 99,3 2203 % 100
Firmaların Bulunduğu Şehir ve Bölge Dışından Yerli Şirketler 341 15,5 1862 % 84,5 2203 % 100
Firmaların Bulunduğu Şehir ve Bölge İçindeki Yerli Şirketler 1362 61,8 841 % 38,2 2203 % 100
   

TABLO 38: FİRMALARDA ÜRÜN NİTELİĞİ-MİKTARI-KALİTESİ ile İLGİLİ KARAR VEREN KİŞİ/KİŞİLERİN DAĞILIMI

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Firma Sahibi 1299 59,0 904 %41,0 2203 %100
Firma Sahibi + Hissedarlar 156 7,1 2047 % 93,3 2203 %100
Üst Düzey Yöneticiler 242 11,0 1961 %90,1 2203 %100
Üretimde Doğrudan Yer Alan Mühendis – Teknisyen-Ustabaşılar 42 1,9 2161 %98,1 2203 %100
İşveren – Yönetim-Çalışanların Ortak Katılımı 47 2,1 2156 %97,9 2203 %100
Diğer 22 1,0 2181 %99,0 2203 %100
   

TABLO 39: FİRMALARIN İŞ DAĞILIMI KONUSUNDA KARAR MERCİLERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Firma Sahibi 1293 58,7 910 %41,3 2203 %100
Firma Sahibi + Hissedarlar 159 7,2 2044 % 92,8 2203 %100
Üst Düzey Yöneticiler 247 11,2 1956 %88,8 2203 %100
Üretimde Doğrudan Yer Alan Mühendis – Teknisyen-Ustabaşılar 22 1,0 2181 %99,0 2203 %100
İşveren – Yönetici-Çalışanların Ortak Katılımı 51 2,3 2152 %97,7 2203 %100
Diğer 1 0,0 2202 %100 2203 %100

TABLO 40: FİRMALARIN GAP PROJESİ ÇERÇEVESİNDE GELECEKTE ÜRETMEYİ ve İŞLEMEYİ DÜŞÜNDÜĞÜ ÜRÜNLERE İLİŞKİN YENİ FAALİYET PROJELERİNİN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde % Cevap Verenler İçinde %
Ölçek büyütme 617 28,0 70,8
Değişik Alanlara Yönelme 243 11,0 27,9
Mevcut Durumlarını Muhafaza Etme 8 0,4 0,9
İşi Bırakma 4 0,2 0,4
Cevapsız 1331 60,4 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 41: FİRMALARIN 10 YIL İÇİNDE YENİ YATIRIM ALANLARINA YÖNELMEDEKİ NEDENLERİNİN DAĞILIMI                                         

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Sektörün Gelişme Potansiyeli 613 27,8 1590 %72,2 2203 %100
Sektöre İlişkin hammaddelerin Yörede Gelişme Potansiyeli 438 19,8 1765 % 80,1 2203 %100
Yörede Ürüne İlişkin Talep Artışı 551 25,0 1652 %75,0 2203 %100
O Ürüne İlişkin İhracat Potansiyeli 325 14,7 1878 %85,2 2203 %100
  

TABLO 42: FİRMALARIN 10 YIL İÇİNDE YÖNELMEYİ DÜŞÜNDÜKLERİ YATIRIMLARA İLİŞKİN HEDEF PAZARLARIN DAĞILIMI                         

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
GAP 993 45,1 1210 %54,9 2203 %100
Yurtiçi Pazarlar 478 21,7 1725 % 78,3 2203 %100
Yurtdışı Pazarlar 220 10,0 1983 %90,0 2203 %100
  

TABLO 43: FİRMALARIN DEVLETTEN YATIRIM ÖZENDİRİCİ VE DESTEKLEYİCİ UYGULAMALARA YÖNELMESİNİ İSTEDİKLERİ YATIRIM ALANLARININ DAĞILIMI                         

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Tarım 729 33,0 1474 %66,9 2203 %100
Hayvancılık 685 31,0 1518 % 68,9 2203 %100
Madencilik 273 12,4 1930 %87,6 2203 %100
İmalat Sanayii 1699 77,1 504 %22,9 2203 % 100
Turizm 197 8,9 2006 %91,1 2203 %100
Altyapı ve Diğer Sosyal Amaçlı Yatırımlar 511 23,2 1692 %76,8 2203 %100

 

 

TABLO 44: FİRMALARIN YEREL YÖNETİMLERDEN BEKLENTİLERİNİN DAĞILIMI                             

 
  SAYI % CEVAPSIZ TOPLAM
Altyapı Sağlanması 1374 62,3 829 %37,6 2203 %100
Çevreyi Koruyucu Tedbirlerin Alınması 848 38,5 1355 % 61,5 2203 %100
Kentleşme Sorununun Çözümü 612 27,8 1591 %72,2 2203 %100
Ulaşım Sorununun Çözümü 873 39,6 1330 %60,4 2203 % 100
Atıkların Değerlendirilmesi 543 24,6 1660 %75,4 2203 %100
  

TABLO 45: FİRMALARDA DANIŞMANLIK HİZMETİ YAPAN

ELEMANLARIN DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde % Cevap Verenler İçinde %
Eleman Var 246 11,1 11,8
Eleman Yok 1841 83,6 88,2
Cevapsız 116 5,3 100
TOPLAM 2203 100
  

TABLO 46: FİRMALARDA DANIŞMANLIK HİZMETİ YAPAN ELEMANLARIN KAYNAĞININ DAĞILIMI

 
  SAYI Toplam İçinde % Cevap Verenler İçinde %
Meslek Odaları 7 0,3 2,8
Üniversiteler 9 0,4 3,9
Konusunda Uzman Kişiler 215 9,8 85,3
Özel Danışmanlık Şirketleri 7 0,3 2,8
Diğerleri 14 0,6 5,5
Cevapsız 1951 88,6 100
TOPLAM 2203 100
  
  1. GAP İLLERİ SANAYİ ENVANTERİ ile İLGİLİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI
 

GAP İlleri Sanayi Envanteri ile ilgili yapılan araştırma sonucunda aşağıdaki bulgular saptanmıştır:

 
  • Firmaların kuruluşundaki faaliyet alanlarının öncelikle motorlu taşıt onarımı, tekstil, mobilya, makina teçhizat hariç diğer imalat sanayi, gıda ürünleri – içecekler, mobilya hariç ağaç ürünleri sektörleri olduğu; bugünkü faaliyet alanlarının ise sırası ile motorlu taşıt onarımı, gıda ürünleri, makina teçhizat hariç diğer imalat sanayi, mobilya tekstil, mobilya hariç ağaç ürünleri sektörleri olduğu saptanmıştır.
  • Firmaların çoğu ferdi mülkiyet yapısı içerisinde özel firmalardır.
  • Firmaların kuruluş sermayeleri 500 milyon ile 5 milyar arasında bir dilimde yoğunlaşmaktadır.
  • Firma sahipleri erkek, 35 yaşın altında, ilkokul mezun ve firma sahibi konumundadırlar.
  • Firma sahipleri içerisinde sendikalı bulunmayıp dernek ve meslek odası üyeleri vardır. Firmayı kendi kuranlar çoğunlukta olup,sonraki firma kökeni babaya dayanmaktadır. Firmalar içinde bulundukları sektörü yurtiçinde aldıkları deneyim ve mesleki eğitim nedeniyle tercih etmişlerdir. Firmaların bulundukları arazi büyüklükleri 100 metrekare ve altındadır. Kuruluş sermayesi dışında en fazla kredi kullanmışlardır.
  • Firmalarda en fazla usta bulunmakta, makina mühendisi yok denecek düzeyde istihdam edilmektedir.
  • Firmaların yarıdan fazlasında firma çalışanlarına hizmet içi eğitim verilmemektedir.
  • Firmaların çoğunda 1-3 arasında ücretsiz aile çalışanları vardır.
  • Firmalar çalışan personele iş akdi yapmamakta, çalışanlar arasında sendikal işçi bulunmamaktadır.
  • Firmalarda çalışan personele asgari ücret üzerinden ücret ödenmektedir. Çalışanlara teşvik için genelde hiçbir yöntem uygulanmamakta, uygulananlar içerisinde pirim tercih edilmektedir.
  • Firmalarda günlük 8 saat çalışma saati uygulaması yaygındır.
  • Firmalar işgücü temininde sırası ile nitelikli eleman, ücret düşüklüğü vb. sorunlarla iç içe yaşamaktadır.
  • Firmalarda çoğunlukla doğrudan tüketici için nihai mal ve yan sanayiine yönelik üretim yapılmaktadır.
  • Firmalar ürünlerini pazarlamada direkt pazarlamayı tercih etmekte, firmanın belirlediği standartlara göre örnek ürün üzerinde ürün kalitesi sağlanmaktadır.
  • Firmalar en fazla ürün için kalite kontrol belgesine sahiptirler. Sahip oldukları kalite belgelerini ise TSE'den almışlardır.
  • Firmaların sahip oldukları teknoloji kaynağı kopyalama, makinaları yurt içinde üretilmiş, tek amaçlı belli bir ürüne yöneliktir.
  • Firmaların yurtiçi pazarları çoğunlukla Güneydoğu Anadolu Bölgesi, yurtdışı pazarları ise cevap verenler arasında Kuzey Amerika'dır.
  • Firmaların en önemli rakipleri bulundukları şehir ve bölge içindeki yer alan yerli şirketlerdir.
  • Firmalarda ürün niteliği-miktarı hakkında ve iş dağılımı konusunda karar veren kişiler firma sahipleridir.
  • Firmaların GAP projesi çerçevesinde yeni faaliyet projeleri yoktur. Görüş belirtenler arasında çoğunluğu ölçek büyütmeyi tercih etmektedirler.
  • Firmaların 10 yıl içinde yeni yatırım alanlarına yönelme nedenlerinin başında bulundukları sektörün gelişme potansiyelinin yüksekliğini belirtmekte, gelecekte GAP çerçevesindeki pazarlara yönelmeyi hedeflemektedirler.
  • Firmalar, devletten imalat sanayiine yönelik yatarım özendirici ve destekleyici alanlara yönelmesini, yerel yönetimlerden alt yapı sağlamasını beklemektedirler.
  • Firmalarda danışmanlık hizmeti yapan eleman yoktur. Olanların içerisinde en önemli kaynağı konusunda uzman kişiler oluşturmaktadır.

 

Tüm Oda Görüşleri - Raporlar »

02.09.2008 tarihinden itibaren 4510 defa okunmuştur.

 
SAYFA ÜSTÜ
ÖNCEKİ SAYFA

COPYRIGHT © 2024 TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI
MEŞRUTİYET CADDESİ No:19 KAT:6-7-8 KIZILAY / ANKARA
TEL: 0850 495 0 666   FAKS:(+90) 312 417 86 21
E-POSTA:

Key İnternet Hizmetleri