Şehrimizin son yıllarda kaydettiği hızlı değişim; tarihi ve kültürel zenginliğinin yanı sıra, bilim ve teknolojik gelişmelerin artması ve sanayisinin sürekli gelişme göstermesi ile olmaktadır. Bu hızlı değişim beraberinde nüfus artışın da getirmektedir. İlimizdeki nüfus artışı, sanayileşme ve teknolojik gelişmelere paralel olarak hava kalitesinde de doğal olarak değişim yaşatmaktadır. Son dönemlerde gündeme sıkça gelen ve şehrimizin bazı bölgelerinde çok yüksek oranda görülen hava kirliliği kış aylarının gelmesiyle maksimum seviyeye ulaşmıştır. Bu değişimin sebeplerini birkaç grupta şekillendirebiliriz. Nüfus artışı ve gelir düzeyinin yükselmesine paralel olarak, sayısı hızla artan motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları, hava kirliliğinde önemli bir faktör oluşturmaktadır. Ayrıca sanayi tesislerinin kuruluşunda yanlış yer seçimi, çevre korunması açısından gerekli tedbirlerin alınmaması (baca filtresi, arıtma tesisi olmaması vb.), uygun teknolojilerin kullanılmaması, enerji üreten yakma ünitelerinde vasıfsız ve yüksek kükürtlü yakıtların kullanılması, hava kirliliğine sebep olan etkenlerin başında gelmektedir. Son olarak sayacağımız, ısınmadan kaynaklanan hava kirliliği en büyük faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde ve şehrimizde özellikle ısınma amaçlı, düşük kalorili ve kükürt oranı yüksek kömürlerin yaygın olarak kullanılması ve yanlış yakma tekniklerinin uygulanması yüksek oranda hava kirliliğine yol açmaktadır. Makina Mühendisleri Odası Kayseri Şubesi olarak vatandaşlarımızın hava kirliliği konusunda daha dikkatli olmaları noktasında uyarıyor, aşağıda sıraladığımız tedbirleri uyguladıkça hem hava kirliliğini önlemiş olacaklarını hem de şahsi ve ülke ekonomisine katkı sağlayacaklarını bildiriyor, istedikleri takdir de Şubemiz Teknik Görevlilerinden gereken teknik destekleri alabileceklerini kamuoyuna duyuruyoruz. •· Kalorifer kazanlarının tekniğine uygun yakılması ve kazan bakımı işlerinde çalışacak kişilerin "Sıcak Su Kazan Operatörü" kursuna katılarak "Sıcak Su Kazan Operatörü" belgesi almış olmaları, ateşçi/kaloriferci belgesi olmayan ehliyetsiz kişiler çalıştırılmamalıdır. •· Soba ve kalorifer kazanları ile bacaların periyodik temizlikleri düzenli olarak yapılmalıdır. •· Kalorifer kazanlarının periyodik kontrolleri yetkili kurumlara yaptırılmalıdır. •· Vatandaşlarımızın kömürlerini "Katı Yakıt Satıcısı Kayıt Belgesi" olan satıcılardan alması ve bu belgeyi görmeleri gerekmektedir. •· İlimiz sınırları içinde dökme kömür satışı yasak olup, kömür torbaları üzerinde üretici/ithalatçı firma bilgileri, yakıtın özellikleri ve firma iletişim bilgileri bulunan torba kömürlerin kullanılması gerekmektedir. •· Petrol koku, mineral yağ, araba lastiği parçaları, lastik, katı atıklar ve tekstil artıkları, kablolar, ıslak odun, boyalı odun, plastikler, ev eşyaları ve yemek atıkları gibi evsel atıklar, özel atıklar, tıbbi atıklar, asfalt ve asfalt ürünleri, boya ve boya ürünleri ile fuel-oil kaplarının ısınma amaçlı yakılmamalıdır. •· Tüm ısıtma tesisatının bakımı ve temizliği düzenli olarak yapılmalıdır. •· Kazan dairelerinin yeterince havalandırılarak işletme talimatlarına uyulması gerekmektedir. •· Kışın oda havalandırması, tam açık pencerelerle kısa süre için yapılmalıdır. Gece/gündüz kullanılmayan alanlar ısıtılmamalı, kapılar kapalı tutulmalıdır. •· Zaman ayarlı termostat kullanılmalıdır. Termostatlar kapı, pencere ve ısıveren aletlerin uzağına monte edilmelidir. Konuttan bir günden fazla ayrılınması halinde termostat kapatılmalıdır. Termostat 19-20 °C ye ayarlanmalıdır. Bunun üzerindeki her 1 °C, % 6 daha fazla yakıt tüketimidir. •· Kalorifer radyatörlerinde termostatlı vana kullanılmalıdır. •· Kış gelmeden önce binalarda ve tesisatlarda ısı kaçağının önlenmesi için yalıtımlar kontrol edilmeli eksik olan kısımlar tamamlanmalıdır. Binanın çatı, duvar ve pencere yalıtımının tam olması halinde; çatı yalıtımında % 20, dış duvar yalıtımında % 15, pencere kapı yalıtımında % 15, sızdırmazlık önlemleriyle % 10 oranında enerji tasarrufu sağlanır. Bu türden ısı yalıtımı inşaat maliyetini en fazla %3 arttırırken, yıllık yakıt tüketimi ise %50 azalmaktadır. •· Radyatörlerin üzeri, önü estetik sebeplerle kapatılmamalıdır. Radyatör arkasındaki duvara folyolu levhalar konulmalıdır. Böylece, %15 oranında yakıt tasarrufu sağlamak mümkündür. Pencere ve kapı yalıtımı, %15 oranında tasarruf demektir. Kalın ve pencereyi tamamen kapatan perdeler kullanılmalıdır. •· Akışın sürekli olduğu binalarda giriş kapısı, kendiliğinden kapanabilir ve hava sızdırmazlığına uygun olmalıdır. •· Dış ortam sıcaklığı gece ve gündüz dışarıda 15 derecenin, içeride ise 20 derecenin üzerinde olduğu günlerde kalorifer ve sobaların yakılmaması gerekmektedir. •· Camlarda ısıcam (çift cam) sistemi kullanılmalıdır. Böylelikle, kışın ısı kaybında % 40-50, yazın ısı yalıtımında ise %15 oranında tasarruf sağlamak mümkündür. Kuru havada soğuk daha çok hissedilir. Bu nedenle, kışın odalar nemlendirilmelidir. Geceleri ve konuttan uzun süreli ayrılmalarda sıcaklık 15 derecenin altına düşmeyecek şekilde ayarlanmalıdır. •· Doğalgaz sobasının filtreleri ayda bir kez temizlenmeli ya da değiştirilmelidir. Kullanılmayan baca delikleri kapatılmalıdır. •· Doğalgazlı ısınma aracı alımında verimi yüksek olanları tercih edilmelidir. Bacalı doğalgaz cihazları dolap içerisine yerleştirilmemelidir. Bu durum cihazın ortamdan hava almasını engeller ve verimini düşürür. Doğalgaz tesisatları korunmalı ve kontrol edilmelidir. Kaçaklara karşı dikkatli olunmalıdır. Apartman kapıları kapalı tutulmalıdır. Hakan ÖZCAN MMO Kayseri Şube Başkanı |